เนื้อหา

     ประสาทสัมผัส (senses) เป็นความสามารถของสิ่งมีชีวิตในการรับรู้สภาพแวดล้อมรอบตัว โดยพื้นฐานแล้วเราสามารถแบ่งประสาทสัมผัสของมนุษย์ได้ 5 อย่าง คือ การมองเห็น การได้ยิน การรู้รส การดมกลิ่น และการสัมผัส
     มนุษย์ใช้ตาในการมองเห็น ตาของมนุษย์รับแสงจากวัตถุ ผ่านกระจกตา (Cornea) และเลนส์ตา (Lens) ไปตกกระทบที่จอประสาทตา (retina) ซึ่งส่งภาพดังกล่าวเป็นสัญญาณไฟฟ้าไปยังสมองให้สมองทำการประมวลผลเห็นเป็นภาพต่าง ๆ มนุษย์มีตาสองข้างทำให้มองเห็นวัตถุเป็น 3 มิติ ตาของมนุษย์รับแสงที่ความยาวคลื่น ตั้งแต่ 380 นาโนเมตร ถึง 750 นาโนเมตร ซึ่งเราเรียกแสงในช่วงความยาวคลื่นนี้ว่า Visible light (ความยาวคลื่นแสงที่มนุษย์สามารถมองเห็นได้)


รูปที่ 1 แสดงโครงสร้างของตา

     มนุษย์ใช้หูในการได้ยิน เมื่อคลื่นเสียงเดินทางเข้าสู่หูของมนุษย์ คลื่นเสียงจะทำให้ เยื่อแก้วหู (Ear Drum) เกิดการสั่น และส่งผ่านการสั่นนี้ไปยัง ค้อน (Malleus) ทั่ง (Incus) และโกลน (Stapes) อวัยวะทั้ง 3 นี้ก็จะขยายการสั่นให้มากขึ้นและส่งผ่านการสั่นไปยังหูชั้นในซึ่งมีคอเคลีย (Cochlea) ภายในคลอเคลียมีของเหลวและมีแฮร์เซลล์ (Hair Cell) อยู่โดยรอบ การสั่นทำให้ของเหลวในคอเคลียมีการเคลื่อนไหวจนแฮร์เซลล์มีการเปลี่ยนรูปร่าง ส่งเป็นสัญญาณไปยังสมอง แปลผลเป็นเสียงต่าง ๆ หูของมนุษย์สามารถได้ยินเสียงตั้งแต่ความถี่ 20Hz ถึง 20,000Hz


รูปที่ 2 แสดงโครงสร้างของหู

 

     มนุษย์ใช้ลิ้นในการรับรส บนลิ้นของเรามีตุ่มรับรส (Taste Buds) อยู่เต็มไปหมด การรับรสเป็นการตอบสนองของตุ่มรับรสต่อสารเคมีต่าง ๆ ที่อยู่ในอาหาร รสโดยพื้นฐานทั่วไปมี รสหวาน รสเปรี้ยว รสเค็ม และรสขม ตุ่มรับรสเหล่านี้จะส่งสัญญาณไฟฟ้าไปยังสมองให้สมองแปรผลการรับรส


ภาพที่ 3 แสดงลิ้นและตุ่มรับรส (Taste Buds)
http://static.howstuffworks.com/gif/taste-6.gif

 

 

     มนุษย์ใช้ผิวหนังในการรับรู้ถึงการสัมผัส ผิวหนังของเราประกอบไปด้วยเซลล์ประสาทรับความรู้สึกจำนวนมาก เซลล์ประสาทเหล่านี้สามารถตอบสนองต่อแรงกด อุณหภูมิ และความเจ็บปวดได้ และสามารถส่งสัญญาณไปยังสมอง เพื่อใช้เป็นข้อมูลให้มนุษย์รับรู้ถึงสภาวะแวดล้อมที่อยู่รอบตัวและสามารถหลีกพ้นจากอันตรายต่าง ๆ ได้


รูปที่ 4 แสดงให้เห็นปลายเซลล์ประสาท (Sensory Nerve Ending) ในผิวหนัง

 


วีดิทัศน์เรื่องชีวิตพิศวง