เนื้อหา

     ข้าวเปลือกที่ชาวนานำไปตากแดดเพื่อลดความชื้นแล้วถ้าจะเก็บไว้กิน หรือเก็บไว้ขายเมื่อได้ราคาสูงตลอดจนเก็บไว้ทำพันธุ์จะใช้วิธีเก็บในยุ้งข้าวหรือฉางข้าว ซึ่งต้องยกพื้นให้สูงอากาศผ่านได้ น้ำไม่ท่วม ผนังอาจเป็นไม้ หรือเสื่อลำแพนที่อากาศถ่ายเทได้ดี ข้าวเปลือกที่เก็บอาจใส่กระสอบหรือเป็นกองข้าวเปลือกก็ได้และมักนำสมุนไพรกันมอดแมลง เช่น สะเดา ตะไคร้และอื่น ๆ ใส่ไว้ด้วย

ภาพยุ้งข้าวจาก http://www.bloggang.com/

     ส่วนโรงสีที่รับซื้อข้าวเปลือกไว้เป็นจำนวนมาก หลังจากลดความชื้นของข้าวเปลือกแล้วจะนำไปเก็บเพื่อทะยอยนำออกมาสีเป็นข้าวสาร การเก็บข้าวเปลือกของโรงสีมี 2 แบบ แบบแรกถ้าโรงสีมีเนื้อที่มากสามารถสร้างโกดังเก็บได้ก็จะเก็บข้าวเปลือกไว้ในโกดังที่มีอากาศถ่ายเทได้ดี โดยเก็บเป็นกระสอบหรือใช้การกองข้าวเปลือกไว้ในโกดัง แต่วิธีนี้ความชื้นของข้าวเปลือกอาจเปลี่ยนแปลงได้บ้างและมีมอดแมลงตลอดจนสัตว์บางชนิด เช่น หนู นก มากัดกินให้ข้าวเปลือกเสียหายได้ 

ภาพโกดังเก็บข้าว จาก http://www.brighttv.co.th/th/news

 


การกองข้าวเปลือกในโกดังเก็บข้าว ภาพจาก http://www.springnews.co.th/

     วิธีเก็บข้าวเปลือกอีกวิธีหนึ่ง ซึ่งเป็นวิธีที่โรงสีข้าวมูลนิธิชัยพัฒนาเลือกใช้ด้วย คือการใช้ไซโลในการเก็บ จากเว็บไซต์ https://constructionasia.wordpress.com/ ให้ความรู้เกี่ยวกับไซโลไว้ว่า “ไซโล” ตามพจนานุกรมฉบับราชบัณฑิตยสถาน พ.ศ. 2525 หมายถึง “สิ่งก่อสร้างขนาดใหญ่ทำจากวัสดุที่แข็งแรง ทนทาน ภายในมีระบบกันชื้นและระบายอากาศ สำหรับเก็บผลผลิตการเกษตรไว้ชั่วคราวก่อนส่งออก” หากอธิบายให้ง่ายขึ้น ไซโล คือ ถังขนาดใหญ่ใช้บรรจุธัญพืช เช่น ข้าวโพด มันสำปะหลัง แป้ง ข้าว เป็นต้น โดยในการเก็บวัตถุดิบปริมาณมากเช่นนี้ต้องมีการควบคุมสภาพการเก็บรักษา เช่น อุณหภูมิ และการควบคุมความชื้นให้อยู่ในเกณฑ์ที่เหมาะสม เพื่อควบคุมความชื้นไม่ให้วัตถุดิบเสียหาย โดยมีการติดตั้งเครื่องลดความชื้น (grain dryer) ภายในไซโล เพื่อป้องกันเชื้อรา และ จุลินทรีย์ที่อาจก่อให้เกิดโรค โดยส่วนใหญ่ไซโลมีลักษณะเป็นถังทรงกลมขนาดใหญ่และมักทำจากสแตนเลส
     ไซโล มี 2 แบบคือไซโลแบบกรวย (hopper silo) และไซโลแบบก้นเรียบ (flat silo) ทั้งไซโลทั้งสองแบบมีหลักการทำงานคล้ายกัน คือ ในถังไซโลจะมีสายพาน (conveyor) ลำเลียงวัตถุดิบออกจากถังไซโลไปยังโรงเรือน โดยไซโลแบบกรวย มีลักษณะเป็นถังก้นกรวย วางยกสูงจากพื้นดินเพื่อสะดวกในการลำเลียงวัตถุดิบ


ไซโลแบบกรวย ภาพจาก http://www.foodnetworksolution.com/wiki/word/0494/silo

     ไซโลก้นเรียบ มีลักษณะเป็นถังก้นเรียบ มีสายพานเพื่อลำเลียงวัตถุดิบออกจากก้นถัง นอกจากนี้ในถังไซโลก้นเรียบยังมีใบกวาด (sweep auger) เพื่อกวาดวัตถุดิบไม่ให้ติดค้างที่ก้นถัง


ไซโลแบบก้นเรียบ ภาพจาก http://www.foodnetworksolution.com/wiki/word/0494/silo

      การใช้ไซโลเก็บข้าวเปลือก สามารถเก็บข้าวเปลือกได้นานมากกว่า 1 ปี และใช้พื้นที่เก็บน้อยกว่าโกดังมาก


วิดีทัศน์เรื่องไซโล