เนื้อหา

     ระนาบแตกในหินที่จะกล่าวถึงนี้ จัดเป็นธรณีโครงสร้างประเภทเกิดภายหลังการเกิดหินแล้ว ระนาบแตกประเภทนี้พบทั่วไปกับหินที่โผล่บริเวณผิวโลก โดยมีลักษณะเป็นระนาบแตกที่เกิดต่อเนื่อง ไม่แสดงการเคลื่อนที่ของหินตามระนาบแตกที่เกิดตัดหิน ระนาบแตกในหินมักมีรูปแบบการเกิด เป็นระนาบที่มีการวางตัว และมีการเอียงเทคล้ายกัน แหล่งเรียนรู้ธรณีวิทยาภูหินร่องกล้าจัดเป็นแหล่งเรียนรู้ระนาบแตกในหินที่ดี(ที่สุดเท่าที่มีข้อมูลเผยแพร่ให้ทราบ) ของประเทศ(ดูรูป 10)
     ระนาบแตกที่พบในแหล่งเรียนรู้ธรณีวิทยาภูหินร่องกล้าพบได้ทั้งในบริเวณลานหินแตก และลานหินปุ่ม การสังเกตลักษณะระนาบแตกในหินทำได้จาก
          (1) การวัดทิศทางการวางตัวของระนาบแตก โดยทั่วไปจะวัดโดยอ้างอิงกับทิศเหนือแม่เหล็ก (ทำได้โดยใช้เข็มทิศ หรือใช้แอพพลิเคชั่นเกี่ยวกับเข็มทิศ) การบันทึกระบบการวัดทิศทางการวางตัวมีหลายวิธี แต่เพื่อให้ง่ายแนะนำให้ใช้ระบบอ้างอิงกับทิศเหนือแม่เหล็ก ซึ่งเขียนได้เป็น N40oW หรือ N35oE (หมายถึง การวางตัวจากทิศเหนือแม่เหล็กไปทางตะวันตก 40 องศา หรือการวางตัวจากทิศเหนือแม่เหล็กไปทางตะวันออก 35 องศา ตามลำดับ)
          (2) มุมเทของระนาบแตก ระนาบแตกบริเวณแหล่งเรียนรู้ธรณีวิทยาภูหิร่องกล้า มีมุมเทส่วนใหญ่ เป็น 2 แบบ คือ มุมเท 90o(ระนาบดิ่ง) และมุมเท 0o(ระนาบราบ) แต่มุมเทของระนาบแตกที่พบบริเวณอื่นทำมุมอื่นๆ ก็ได้ ในกรณีดังกล่าวต้องระบุทิศทางของมุมเทด้วย เขียนได้เป็น N50oW 45o NE (การวางตัวของระนาบแตก วางตัวจากทิศเหนือแม่เหล็กไปทางตะวันตก 50 องศา และมีมุมเท 45 องศาไปในทิศตะวันออกเฉียงเหนือ)

รูปที่ 10: ภาพวาดแหล่งเรียนรู้ธรณีลานหินแตก จากภาพถ่ายทางอากาศ สีขาว-น้ำตาลเหลืองเป็นหินทราย ระนาบแตก(โทนสีน้ำตาล)เป็นแนวแตก(ทิศทางหลัก = ตะวันตกเฉียงเหนือ – ตะวันออกเฉียงใต้)

          (3) รูปร่างของระนาบแตก ระนาบแตกในหินอาจเป็นระนาบตรง หรือระนาบโค้ง โดยทั่วไประนาบแตกจะมีความหนาน้อยมาก แต่ในบริเวณลานหินแตก ระนาบแตกมีลักษณะเป็นร่องกว้าง ยาวและลึก ซึ่งการกว้างและลึก เป็นผลจากกระบวนการผุ พัง แตกหักและกร่อนซึ่งจะกล่าวต่อไป
          (4) ระยะห่างระหว่างระนาบแตก ระยะห่างของระนาบแตกที่เกิดในหินสามารถใช้จำแนก และจัดกลุ่มระนาบแตกได้เช่นกัน

     ลักษณะของระนาบแตกที่พบในแหล่งเรียนรู้ธรณีวิทยาภูหินร่องกล้า มีดังต่อไปนี้(รูปที่ 11)


 
รูปที่ 11.1: ระนาบดิ่งขนาดเล็ก ไม่ต่อเนื่องเกิดตัดชั้นหินทราย   รูปที่ 11.2: น้ำฝนไหลตามแนวแตกขนาดเล็ก ของระนาบดิ่งที่เกิดตัดหินทราย
 
รูปที่ 11.3: แนวระนาบดิ่ง 2 ชุด (1 และ 2) เกิดตัดกันในหินทราย เกือบเป็นมุมฉาก   รูปที่ 11.4: ระนาบแตกในแนวดิ่งที่ขนานกัน ระยะห่างใกล้เคียงกัน แต่ความกว้างและความลึก แบ่งได้เป็น 2 กลุ่มย่อย
 
รูปที่ 11.5: ระนาบแตกในแนวดิ่ง 2 ชุด และระนาบแตกในแนวราบ   รูปที่ 11.6: ระนาบแตกในแนวดิ่งที่ทั้งกว้าง และลึก


     ระนาบแตกที่เกิดในชั้นหินทราย ทั้งพื้นที่ลานหินแตก และลานหินปุ่ม ประกอบด้วยชุดระนาบแตกอย่างน้อย 3 ชุด ประกอบด้วย ชุดระนาบแตกแนวดิ่ง 2 ชุด และชุดระนาบในแนวราบ 1 ชุด ระนาบแตกที่เด่น เป็นระนาบแตกแนวดิ่งขนาดใหญ่ ซึ่งมีทิศทางการวางตัว ขนานไปกับการวางตัวของหน้าผา ซึ่งมีค่าประมาณ N40oW
     ระนาบแตกที่เกิดภายหลังการเกิดหินทราย เป็นผลจากการตอบสนองของหินต่อแรงดึง ซึ่งเป็นผลจากการยกตัวของแผ่นดิน

 
วีดิทัศน์ เรื่องหินแตกแปลกดีนะ