เนื้อหา

     แร่ดีบุก (SnO2) ส่วนมากที่พบในประเทศไทย เป็นแร่แคสสิเทอไรต์ (Cassiterite) มาจากภาษากรีกที่ว่า “Karsiterous” หมายถึง Tin stone หรือหินแร่ดีบุก รูปผลึกเป็นแท่งสี่เหลี่ยมสั้นๆ ปลายเป็นรูปปิระมิดข้างเดียวหรือทั้งสองข้าง มีความแข็ง 6-7 ซึ่งสามารถขูดกระจกเป็นรอยได้ สีผงละเอียดของแร่เมื่อขูดบนแผ่นกระเบื้องไม่เคลือบจะมีสีขาว ทดสอบทางเคมีได้โดยการใส่ผงตัวอย่างลงในแผ่นสังกะสี เทกรดเกลือลงไปทิ้งไว้ซักครู่ เทกรดทิ้งแล้วล้างน้ำดู ถ้าหากว่าแร่นั้นเป็นแร่ดีบุก จะพบเม็ดแร่เป็นสีเทา แร่ดีบุกเป็นแร่ที่มีน้ำหนักมาก มีความถ่วงจำเพาะ 6.8 –7.1 ความวาวคล้ายเพชร มีหลายสีเช่น สีขาว สีน้ำผึ้ง เขียว เหลือง แดง น้ำเงิน น้ำตาล ดำ ม่วง และสีดอกจำปา เป็นต้น แม่เหล็กดูดไม่ติด นำไฟฟ้าได้ดี

     โดยทั่วไป แร่ดีบุกจะปนอยู่กับแร่อื่นๆ มักพบแร่ดีบุกเกิดร่วมกับแร่ที่มีทังสเตนเป็นส่วนประกอบซึ่งอาจเป็นแร่วุลแฟรไมต์และชีไลต์ ซึ่งสามารถถลุงเอาแร่ทังสเตนนี้ออกมาจำหน่ายได้เช่นกัน

     แร่ชีไลต์ (scheelite;CaWO4) มีสีขาว เหลือง ขาวอมเหลือง เขียว และน้ำตาล เนื้อแร่โปร่งแสง มีความวาวคล้ายแก้ว มีความถ่วงจำเพาะ 5.9 – 6.7 จึงเป็นแร่ที่มีความวาวแบบไม่ใช่วาวโลหะที่มีน้ำหนัก ความแข็ง 4.5 – 5 ซึ่งขีดกระจกไม่เข้า อาจตรวจสอบโดยการตรวจการเรืองแสงของแร่ภายใต้แสงอัลตราไวโอเลต ซึ่งจะให้สีของแสงเรืองเป็นสีน้ำเงินหรือฟ้าอ่อน ซึ่งถ้าหากมีธาตุโมลิบดินัมในโมเลกุลของชีไลต์จะทำให้สีของการเรืองแสงต่างออกไป โดยจะทำให้สีอ่อนลงจนเกือบเป็นสีขาว แต่ถ้าหากมีปริมาณของโมลิบดินัมมากขึ้นจะทำให้การเรืองเป็นสีเหลืองมากขึ้น

วิดีทัศน์ เรื่อง ดีบุกและชีไลต์ในหิน

      แหล่งแร่ดีบุกที่บ้านบ่อแก้ว ตำบลบ่อแก้ว อำเภอสะเมิง จังหวัดเชียงใหม่ เป็นแร่ดีบุกแบบฝังประในหินแกรนิตผุ ถือว่าเป็นแหล่งแร่ดีบุก เกรดต่ำ แต่มีปริมาณสูง แหล่งแร่ดีบุกแบบฝังประนี้ จะมีภูมิประเทศที่สังเกตได้อย่างชัดเจน คือจะเป็นพื้นที่ความชันต่ำเป็นหย่อมๆ และมีเนินเล็กๆ ที่กลมมน อยู่ในพื้นที่ที่มีความชันสูงและที่สูง