เนื้อหา

     เมื่อเราสังเกตทางน้ำ หรือแม่น้ำ เราสามารถพบกระบวนการทางธรณีวิทยา 3 กระบวนการเสมอ กระบวนการดังกล่าวคือ
          - การกร่อนโดยทางน้ำ เป็นกระบวนการเคลื่อนย้ายวัสดุพื้นท้องน้ำ-ตลิ่ง และทำให้ตะกอนมี
            ขนาดเล็กลง

          - การพา เป็นกระบวนการเคลื่อนย้ายตะกอนที่ได้จากการกร่อน
          - การสะสมตัว เป็นกระบวนการที่ตะกอนตกแยกตัวจากน้ำ เนื่องมาจากความเร็วของกระแสน้ำ
            ลดลง ส่วนการตกตะกอนทาง
เคมี บางครั้งเกิดขึ้นเนื่องจากกระแสน้ำมีความเร็วสูงขึ้น เช่น
            การเกิดทูฟา
นอกจากนี้ยังมีกระบวนการธรรมชาติอื่นๆ ที่เกิดขึ้นกับทางน้ำเสมอ คือการผุพัง
            และการเคลื่อนที่ของมวลวัสดุบนผิวโลก (เช่น แผ่นดินถล่ม หินถล่ม)


     ตัวอย่างต่อไปนี้ เป็นเพียงบางส่วนของกระบวนการทางธรณีวิทยาที่เกิดขึ้นจากการกระทำโดยทางน้ำ

     หินพื้นท้องน้ำกร่อน จากแม่น้ำโขงได้พาตะกอนไหลวนชนกับหินท้องน้ำ เกิดเป็นกุมภลักษณ์ และภายในกุมภลักษณ์ พบตะกอนขนาดทราย - กรวด ตกตะกอน

 

     แม่น้ำแต่ละสายพาตะกอนแขวนลอยปริมาณไม่เท่ากัน  บริเวณจุดที่แม่น้ำไหลมาสบกัน จะพบลักษณะที่รู้จักกันทั่วไปว่า แม่น้ำสองสี

 

     ในบางครั้ง น้ำตกอาจจะทำให้เกิดการตกตะกอนทางเคมี  ทูฟา เป็นหินที่พบบริเวณน้ำตกที่เกิดในเทือกเขาหินปูน เช่น น้ำตกเอราวัณ น้ำตกไทรโยคน้อย จังหวัดกาญจนบุรี

 

     ก้อนหินเหลี่ยมใหญ่ บริเวณห้วยแม่กลาง เหนือน้ำตกแม่กลาง จังหวัดเชียงใหม่  ก้อนหินดังกล่าวเกิดจากการแตกหักและหลุดมาจากหินในบริเวณที่ทางน้ำไหลผ่าน

     ก้อนหินมนใหญ่ บริเวณน้ำแม่แจ่ม  การมนของหินเป็นผลจากการขัดสี และการชนของตะกอนขนาดเล็กกว่า และจากกระแสน้ำ  ในภาพยังแสดงการสะสมตัวของตะกอนทรายเกิดขึ้นในบริเวณที่กระแสน้ำมีความเร็วลดลง

     แม่น้ำโขงไหลมาสบกับแม่น้ำรวก ที่ บ้านสบรวก จังหวัดเชียงราย มีความเร็วลดลง ทำให้ตะกอนขนาดทราย ที่แม่น้ำโขงพามาเกิดการตกตะกอนเป็นสันดอนทราย (เกาะกลางแม่น้ำ)

 

     การตกตะกอน บริเวณพื้นที่ใต้เขื่อนภูมิพล เป็นผลมาจากกิจกรรมของมนุษย์ (การสร้างเขื่อน) ที่ลดปริมาณ และความเร็วของกระแสน้ำที่เคยไหลในทางน้ำ