เนื้อหา

     ในอดีตดอยอ่างขางเคยมีหมู่บ้านชาวเขาทั้งม้ง เย้าและมูเซออาศัยอยู่เป็นจำนวนมาก พื้นที่นี้ปลูกฝิ่นได้งาม เนื่องจากดินมีโครงสร้างที่เหมาะสม ลักษณะอากาศและภูมิประเทศก็เอื้ออำนวย ดอยอ่างขางมีอากาศหนาวเย็นตลอดทั้งปีโดยเฉพาะตอนกลางคืนจะหนาวเย็นจัดที่สุดแห่งหนึ่งของประเทศ ประกอบกับมีการทำไร่เลื่อนลอยของชาวไทยภูเขา ในที่สุดก่อให้เกิดผลกระทบขึ้น เมื่อป่าไม้บนภูเขาเหลือน้อย ฝนตกลงมา น้ำฝนก็ชะหน้าดินไหลลงสู่หุบเขา ดินไม่สามารถอุ้มน้ำเอาไว้ได้ ทำให้ธาตุอาหารในดินลดน้อยลง เมื่อความอุดมสมบูรณ์ของดินหมดไปชาวไทยภูเขาก็หาพื้นที่ทำไร่ใหม่ต่อไป ซึ่งได้ส่งผลให้ดอยอ่างขางมีสภาพเป็นดอยหัวโล้นมาเป็นระยะเวลาอันยาวนาน

คำถาม
     - การทำไร่เลื่อนลอยและการปลูกฝิ่นของชาวไทยภูเขาในอดีต ส่งผลต่อสิ่งแวดล้อมและ
       ทรัพยากรธรรมชาติอย่างไร

     - จะมีแนวทางในการป้องกันแก้ไขปัญหาสิ่งแวดล้อมและทรัพยากรธรรมชาติในบริเวณดอยอ่างขาง
       ได้อย่างไร

     จากการเสด็จพระราชดำเนินของพระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัวพร้อมด้วยสมเด็จพระนางเจ้าฯพระบรมราชินีนาถ ไปเยี่ยมพสกนิกรและชาวไทยภูเขาหลายหมู่บ้าน ทรงทอดพระเนตรเห็นว่าชาวเขาส่วนใหญ่ปลูกฝิ่นแต่ยากจน ทั้งยังทำลายทรัพยากรป่าไม้ ต้นน้ำลำธาร ซึ่งเป็นแหล่งสำคัญต่อระบบนิเวศโดยรวมของประเทศชาติ ที่อาจก่อให้เกิดความเสียหายต่อประเทศชาติในอนาคตได้ ดอยอ่างขางก็เกิดปัญหาดังกล่าวที่จำเป็นต้องเข้ามาดำเนินการแก้ไขด้วยเช่นกัน พระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัวจึงได้ทรงสละพระราชทานทรัพย์ส่วนพระองค์เป็นจำนวน ๑,๕๐๐ บาท เพื่อซื้อที่ดินและไร่ส่วนหนึ่งจากชาวเขาในบริเวณดอยอ่างขาง ทรงมอบหมายให้ หม่อมเจ้าภีศเดช รัชนี ดำเนินการใช้เป็นสถานีทดลองปลูกไม้เมืองหนาว ให้เป็นตัวอย่างแก่ชาวเขา เพื่อชาวเขาจะได้นำวิธีการไปใช้เพื่อให้บรรลุวัตถุประสงค์ดังที่ทรงพระราชทานไว้ว่า “ ช่วยเขาให้ช่วยตัวเอง” งานพัฒนาคุณภาพชีวิตของชาวเขาและพัฒนาการใช้ทรัพยากรธรรมชาติได้เริ่มต้นขึ้นด้วยโครงการในพระบรมราชานุเคราะห์ชาวเขา ตั้งแต่เมื่อได้โปรดเกล้าฯ จัดตั้งโครงการหลวงเป็นโครงการส่วนพระองค์ เมื่อปี พ.ศ. ๒๕๑๒ การดำเนินงานของดอยอ่างขางก็ได้พัฒนามาเป็นสถานีเกษตรหลวงอ่างขาง

     ทุกวันนี้ ดอยอ่างขางมีสีสันของสภาพพื้นที่ที่ได้รับการพัฒนาด้วยการใช้พื้นที่อย่างเหมาะสม บางส่วนที่เคยโล่งเตียน อันเป็นผลมาจากถูกทำลายในอดีตก็ได้กลับกลายเป็นพื้นที่เกษตรกรรม ในส่วนพื้นที่ที่เคยเป็นป่าก็ได้รับการฟื้นฟูทั้งด้วยการปลูกป่าด้วยไม้โตเร็วและปล่อยทิ้งพื้นที่ที่เคยเป็นป่าให้เกิดเป็นป่าใหม่โดยวิธีธรรมชาติ

     สถานีเกษตรหลวงอ่างขาง ถูกใช้เป็นสถานที่ทดลอง ค้นคว้าวิจัยพืชผลเมืองหนาวที่สามารถปลูกได้ดีในพื้นที่ ทั้งนี้เพื่อนำผลการทดลอง ค้นคว้าและวิจัยไปส่งเสริมให้ชาวไทยภูเขาในพื้นที่ไปปลูกเพื่อทดแทนการปลูกฝิ่น เพื่อชาวเขาจะได้ตั้งหลักแหล่งที่อยู่ที่แน่นอนไม่ต้องอพยพเคลื่อนย้ายไปที่อื่น อันเป็นแนวทางหนึ่งในการอนุรักษ์ทรัพยากรป่าไม้และต้นน้ำลำธาร

วีดิทัศน์ เรื่อง ดอกไม้เมืองหนาว

เอกสารอ้างอิง
http://www.king60.mbu.ac.th/